Trafik güvenliği açısından trafik kontrol işaretlerinin yeri ve önemi [The function and importance of traffic control signs in traffic safety]

iv TRAFİK GÜVENLİĞİ AÇISINDAN TRAFİK KONTROL İŞARETLERİNİN YERİ VE ÖNEMİ (Yüksek Lisans Tezi) Cumali KARTAL GAZİ ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ Şubat 2007 ÖZET Trafik, insan yaşamında yüksek katılımlı tehlike alanlarından biri olan, kendine özgü akış ve düzeni bulunan sistemli bir faaliyettir. Trafik aktivitesine katılmak için, sürücü, yaya, yolcu, araç ve seyir için belli kurallar öngörülmüştür. Bu kuralların başında da trafik işaretleri gelir. Trafiğin kontrol edilebilmesi için kullanılan işaretler, düzen, güvenlik, yöneltme, iletişim ve sorumlulukların belirlendiği genel fonksiyonlar ile her bir işaretin ayrı anlam içermesini sağlayan özel fonksiyonları vardır. Sürücüler, trafik işaretlerinden elde ettikleri bilgilerle yol ile ilgili beklentilerini doğru bir şekilde karşılayıp, sürücülük deneyimlerini de birleştirmek suretiyle yoldaki mevcut potansiyel tehlikelere karşı doğru ve etkin bir şekilde cevap verebilirler. Çalışma üç ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde trafik kontrol işaretlerinin kullanımında yaş, din, dil, ırk ve coğrafi farklılıkları ortadan kaldırarak işaretlere gerekli ciddiyet kazandırıp mesajı karşıdaki insana iletmek için kullanılan semboller üzerinde durulurken, ikinci bölümde; ülkemiz karayollarındaki mevcut trafik kontrol araçlarını düzene sokmak, yetki ve sorumlulukları ortaya koyarak plan ve prensipleri oluşturmak maksadıyla şehir içi ve şehir dışı tüm tali ve anayollardaki işaretlerin (otoyollar hariç) dayanak noktası olan Trafik İşaretleri Elkitabı (TİE) incelenmiş ve son bölümde de v işaretlerinin oluşumunu etkileyen faktörler ele alınmıştır. Sürücüler tarafından kullanılacak her bir işaret için verilecek karar, trafik işaretinin fonksiyonunun tanımı üzerinden temel alınması gerekliliği vurgulanarak, fonksiyon değerlendirme formu oluşturulmuştur. Oluşturulan fonksiyon değerlendirme formu ile uygulamada görülen hataları tespit etmek maksadıyla Ankara ilinde çalışma yapılmıştır. Örnekleme olarak yapılan çalışmanın sonucunda işaretlerin fonksiyon değerlendirme formu ile işlevsellikleri kontrol edilmiş ve üretimden yollardaki montajlarına kadar pek çok alanda sürücülerin algısını olumsuz etkileyen uygulamalar sebepleriyle birlikte açıklanmıştır. Bilim Kodu : 705.1.530 Anahtar Kelimeler : Trafik işaretleri, trafik güvenliği, kazalar, semboller, trafik ...işaretleri elkitabı Sayfa Adedi : 126 Tez Yöneticisi : Yrd. Doç. Dr. İhsan BATMAZ

vi THE FUNCTION AND IMPORTANCE OF TRAFFIC SIGNS IN TRAFFIC SAFETY (M.Sc. Thesis) Cumali KARTAL GAZİ UNIVERSITY INSTITUTE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY February 2007 ABSTRACT Traffic is one of the most dangerous areas of the human life which has its own continuity and system. There are some rules for joining this activity for drivers, pedestrians, passengers, and vehicles. First one of these rules is obeying the signs. Signs, that are used for controlling the traffic have organizing, safety, directive, communication and responsibility defining functions. Also these have specific function that gives different meaning to different signs. Drivers can have true expectations by means of traffic signs and combining these with their experiences they can have convenient replies to potential dangers occurring on the road. This study constitutes 3 basic sections. First, symbols that are used for delivering serious messages to people that is independent of different age, religion, language, ethnicity, and geographic conditions. Second, analyzing the Traffic Signs Handbook (TSH).This handbook is the basis of the signs that aims to establish principles and plans to organize traffic agents, to define the authorities and responsibilities on the roads and ancillary roads in the city or that are extramural (except motorways). Third, factors affecting the establishment of these signs. vii Driver decisions based on each sign must stand on function definition of each traffic sign. After emphasizing this point a function analysis form is developed. A sample study is conducted to observe the mistakes on practice in Ankara province by using function analysis form. In this sample study, functionalities of the signs were inspected by means of function analysis form and applications that have negative effects on drivers’ perceptions caused from many elements (such as manufacturing, mounting etc.) are explained with their reasons. Science Code : 705.1.530 Key Words :Traffic signs, traffic safety, accidents, symbol, traffic signs ..handbook Page Number : 126 Adviser :Assis. Prof. Dr. İhsan BATMAZ