Optimal vergileme teorisi ve politikası:Türkiye örneği [Optimal taxation theory and policy: Turkish example]

Kamu ekonomisi alanındaki temel konulardan birisi uygun bir vergi sisteminin oluşturulmasıdır. Böyle bir sistem; adalet, etkinlik ve basitlik gibi vergilemede arzu edilen çeşitli özelliklerin dengelenmesini gerektirir. Bu özelliklerden bazıları optimal vergileme olarak bilinen bir alanda analiz edilmektedir. Optimal vergileme teorisi, refah ekonomisinin standart araçlarını kullanan normatif bir yaklaşımdır. Optimal vergileme teorisinin özü, vergilemenin etkinlik kaybının potansiyel olarak yüksek ve bu sebeple de bu maliyetlerin minimuma indirilmesinin yolları üzerinde yoğunlaşmanın önemli olduğunun kabulüdür. Optimal vergileme kuralları, vergilerin seçiminde adalet ve etkinlik düşüncelerinin dengelenmesi gereğini içerir. Bu çalışmanın ilk amacı, optimal vergileme teorisinden elde edilen temel sonuçları göstermektir. kinci olarak da, optimal vergileme teorisinden elde edilen sonuçları ve uluslararasında kabul gören vergileme standartlarını da dikkate alarak Türk Vergi Sistemini değerlendirmektir. Bu teoriden elde edilen temel sonuçlar ana vergi türleri itibariyle sınıflandırılabilir. Mal ve hizmetler üzerine uygulanan vergiler dikkate alındığında etkinlik temelinde, vergi oranlarının tüm malların talebinde eşit oranlı azalmalar meydana getirecek şekilde seçilmesi gerekmektedir. Bu durum talebi daha esnek olan malların daha düşük oranda vergilendirilmesini gerektirir. Ancak adalet temelinde, düşük gelirli kimseler tarafından tüketilen malların daha düşük orandan vergilendirilmesi gerekmektedir. Diğer taraftan gelir vergisi ele alındığında etkinlik temelinde, emek arzı kararları vergilerden daha çok etkilenen kişilere daha düşük vergi oranları uygulamak gerekmektedir. Ancak adalet temelinde, daha fazla para kazanan kişilere daha yüksek marjinal vergi oranları uygulanmalıdır.

One of the main issues in public economics is the appropriate design of a tax system. Designing of a tax system is usually required to balance the various desirable attributes of taxation such as the justice, efficiency and simplicity. Some of these attributes have been analyzed in the area of research that is commonly known as “optimal taxation”. Optimal taxation theory is a normative approach, which is based on standard tools of welfare economics. The spirit of the optimal taxation theory is accepting that the efficiency costs of taxation are potentially large and therefore it is important to focus attention on how to minimize these costs. The optimal tax rules involve balancing these equity and efficiency consideration in the choice of taxes. The first aim of this study is to show the main results derived from the optimal taxation theory. And Secondly, to evaluate the Turkish tax system regarding the theoretical results derived from the optimal taxation theory and internationally accepted taxation standards. The major results that have been derived from this theory can be classified according to the main types of taxes. As regarding the commodity taxes, on efficiency grounds, tax rates should be chosen to achieve equal proportional reductions in the demand for all commodities, so that goods with more elastic demands should be taxed at lower rates. On the other hand, as regarding incemo taxes, on efficiency grounds, individuals who labor supply decisions are more responsive to taxes should face lower marginal tax rates. However, on equity grounds, those individuals who are making more Money should face higher marginal tax rates.