Radyoterapide pron ve supin kraniyospinal ışınlama tekniklerinin doz dağılımına etkisi [Effect of prone and supine cranospinal irradiation techniques on dose distribution in radiotherapy]

ÖZET Yüksek Lisans Tezi RADYOTERAP DE PRONE VE SUP N HASTA POZ SYONLARININ DOZ DAĞILIMINA ETK S Bahaddin YAPRAK Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Fizik Mühendisliği Anabilim Dalı Danışman : Prof. Dr. Doğan BOR Eş Danışman : Doç. Dr. Bahar D R CAN Kraniyospinal ışınlama, beyin ve spinal aksın tedavisinin gerektiği hastalarda sıklıkla kullanılan kompleks ışınlama tekniklerinden biridir. Hernekadar bu kompleks tedavide rutin olarak yüzüstü (prone) pozisyonu kullanılsa da bazı özel durumlarda hastaların sırtüstü (supine) pozisyonda tedavi edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmanın amacı; yüzüstü (prone) ve sırtüstü (supine) ışınlama tekniklerinin doz homojeniteleri, hasta konforu ve benzeri konularda birbirlerine olan üstünlükleri açısından karşılaştırılmasıdır. Kraniyospinal ışınlama tekniğinde kranyumu tedavi etmek için karşılıklı paralel alanlar spinal aksı tedavi etmek için de posterior alanlar kullanılmaktadır. ki farklı tedavi tekniğinin karşılaştırılması için bitişik alanlarda TLD 100 ile yapılan dozimetrik ölçümler kullanılmıştır. Tedavi hacimlerinin tedavi edici doz homojenitelerini ve kritik organların aldığı dozları göstermek için tedavi planlama sistemi tarafından doz hacim histogramları çizdirilmiştir. Bu ışınlama tekniklerinin karşılaştırılmasıyla varılan sonuçlar prone ışınlamanın bitişik alanların kolay gösterimi avantajıyla daha kolay uygulanabilir olduğunu belirtirken, supine ışınlama anestezi gereken çocuk hastalar gibi özel durumlarda hasta konforu açısından daha uygulanabilir bulunmuştur. 2006, 55 sayfa Anahtar Kelimeler: Kraniyospinal ışınlama, prone pozisyonu, supine pozisyonu

ABSTRACT Master Thesis EFFECT OF PRONE AND SUPINE CRANIOSPINAL IRRADIATION TECHNIQUES ON DOSE DISTRIBUTION IN RADIOTHERAPY Bahaddin YAPRAK Ankara University Graduate School of Natural and Applied Sciences Department of Physics Engineering Supervisor : Prof. Dr. Doğan BOR Co-Supervisor : Assoc. Prof. Dr. Bahar D R CAN Craniospinal irradiation is a complex irradiation techniques which is commonly used in patients who needs both brain and spinal axis treatment. However, prone position is the standard technique for this complex treatment, in some special situations patients need to be irradiated in supine position. The aim of this study is to evaluate prone and supine irradiation techniques for dose homogeneity, critical organ doses and patient comfort. Lateral opposing fields were used to treat the brain and direct posterior fields were used to cover the spinal axis in craniospinal irradiation technique. To evaluate two different treatment techniques TLD100 dosimetric measurements were done within the adjacent fields. Dose volume histograms were plotted by treatment planning system to show the therapeutic dose homogeneities of target volumes and to show the hot and the cold spots within the adjacent fields. The evaluation of these irradiation techniques revealed that prone irradiation is feasible because of easy display advantages of adjacent fields, whereas supine irradiation technique can be used only in special conditions as child patients who need anestesia. 2006, 55 pages Key Words: Craniospinal irradiation, prone position, supine position