Sıçanlarda akut parasetamol zehirlenmelerinde mide yıkama ve aktif kömür uygulamasının etkinliği [Efficiency of various treatments for paracetamol intoxication in rats]

Zehir ve zehirlenme, insanların var oluşundan bu yana önemini yitirmemiş kavramlardır. İlkçağlardan beri insan sağlığının bozulmasında hastalıklar kadar, zehirlenmelerin de önemli rolü olmuştur. Ülkemizde her yıl 150 000–200 000 akut zehirlenme olgusuna rastlanmaktadır; bunların %58,6 sı ilaçlardan ileri gelmektedir. Kaza sonucu olan zehirlenmelerin büyük bir kısmı ağız yolu ile gerçekleşir. Ağız yolu ile oluşan zehirlenmelerde zehirin vücuttan uzaklaştırılmasında en sık kullanılan yöntemler mide yıkama, kusturma ve aktif kömür uygulamasıdır. Parasetamol çocuklarda çok sık kullanılan bir ilaç olması nedeniyle kazayla oluşan zehirlenmelerine de sık rastlanmaktadır. Çalışmamızın amacı; parasetamol zehirlenmelerinde sıçan modeli üzerinde yapılan mide yıkama ve aktif kömür uygulamalarının birbirlerine üstünlüğünü ve tedavide etkinliklerini araştırmaktır. Bu amaçla 30 adet sıçan çalışmaya alındı. 500mg/kg/doz oral yolla parasetamol verildikten sonra hayvanlar üç eşit gruba ayrıldı. İlaç alındıktan 4–8 saat sonraki parasetamol kan düzeyi en önemli prognostik veridir; bu nedenle çalışmamızda ilaç alındıktan 2 saat sonra tedavi uygulanması ve 6 ile 24 saatlerde sonuç değerlendirilmesi uygun görülmüştür. Kontrol grubuna hiçbir girişim yapılmazken, ikinci gruptaki hayvanlara mide lavajı, üçüncü gruptaki hayvanlara ise aktif kömür uygulaması yapıldı. Çalışmamızın sonucunda ilaç alımından 2 saat sonra mide lavajı yapılan grupla, aktif kömür uygulanan grup arasında serum parasetamol düzeyleri açısından anlamlı fark olmadığı (p>0.05) ve kontrol grubuyla karşılaştırıldığında her iki grupta anlamlı fark olmadığı (p>0.05) saptandı. Parasetamol zehirlenmesi sonucunda oluşan karaciğer hasarının derecesini gösteren ALT ve AST düzeyleri, mide lavajı ve aktif kömür tedavisi yapılan gruplarda birbirine yakın derecede bulundu (p>0.05). ALT ve AST düzeyleri kontrol grubuyla karşılaştırıldığı zaman tedavi gruplarında anlamlı derecede yüksek olduğu görüldü (p<0.05). Bu çalışmanın sonuçlarına dayanarak sıçan modeli üzerinde yüksek doz parasetamol uygulanması sonucu emilimi engellemek amacıyla 2 saat sonra yapılan mide yıkama ve aktif kömür kullanımının tedavide etkin olmadığı ve bu iki yaklaşımın birbirlerine üstünlüklerinin bulunmadığı kanısına varıldı.

Poison and poisoning are notions that have been important throughout the history of mankind. Since primeval ages, poisoning played a role as important as diseases. In our country, 150.000–200.000 acute poisoning cases take place per year. 58.6% of those, occur due to drugs. Majority of accidental poisonings occur via oral route. Gastric lavage, inducement of vomiting, and activated charcoal therapy are the most common methods used for the treatment of oral poisoning cases. Because paracetamol is a commonly used drug in children, it is encountered frequently in accidental poisonings. The aim of our study was to investigate the advantages and efficiency of gastric lavage and activated charcoal therapies in paracetamol poisoning cases on rat models. 30 rats were included in the study. The rats were divided into three groups after per oral administration of paracetomol on 4th and 8th hours after ingestion provide the most crucial prognostic indications. Thus, treatment after 2 hours of ingestion and evaluation of outcomes on 6th and 24th hours was considered appropriate. While no intervention was performed in the control group, gastric lavage was performed in the control group, gastric lavage was performed in the 1st group and activated charcoal was administered to the 3rd group. While there was a significant difference between gastric lavage group and activated charcoal group in terms of serum paracetamol levels determined 2 hours after drug intake (p>0.05), the comparisons with the control group revealed no significant difference between the two groups (p>0.05). ALT and AST levels, both of which indicate the extent of liver damage due to paracetamol poisoning, were found to be close to each other in both gastric lavage and activated charcoal groups (p>0.05). We compared ALT and AST levels with the control group and found significant difference (p<0.05). Based on the results of the present study, application of gastric lavage and activated charcoal for gastric decontamination purposes on rat models 2 hours after high dose paracetamol delivery, were both found to be ineffective and without any advantages over each other.