Fahreddin Razi'nin Tefsir'i Kebir'inde Allah'ın birliği (Tevhid) [The Unity Of God in The Great commentary of Fahredin Razi]

ÖZET “Fahreddin Râzû’nin ‘Tefsûr-i Kebûr’inde Allah’ın Birliği (Tevhûd)” isimli bu çalışmamızda, İslam dininin temel prensibi olan Tevhûd meselesi, Râzû’nin Kur’ân-ı Kerûm’deki âyetlere getirdiği yorumlar çerçevesinde etraflıca ele alındı. Bu çalışmada öncelikle Tevhûd ve Tevhûd ile bağlantılı olabilecek âyetler tesbit edildi. Daha sonra Râzû’nin “Tefsûr-i Kebûr”i baştan sona incelenerek doğrudan veya dolaylı bir şekilde konu ile ilgili olabilecek yorumlar değerlendirildi. Aynı zamanda Râzû’nin diğer eserlerinden ulaşabildiklerimiz gözden geçirildi. Yapılan bu çalışma sonucunda “Allah’ın birliği” meselesi, bir giriş ve iki bölümde detaylarıyla birlikte ele alındı. Giriş bölümünde, Tevhûd konusunda Kur’ân’a ait iki anahtar kelime olan “ehad” ve “vâhid” kavramları üzerinde durularak tevhûd ile ilgili bazı kavramlar incelendi. Birinci bölümde, Tevhûd kavramı ile tevhûdi anlama noktasında önem arzeden şirk kavramı ele alındı. Bu noktada Râzû’nin bakış açısıyla Tevhûd’in aklû ve naklû delilleri ortaya kondu. Şirkin bir yansıması olan putperestliğin kaynağı ve sebepleri üzerinde durularak puta tapıcılığın tutarsızlığı gösterilmeye çalışıldı. İkinci bölümde ise Tevhûd’den ayrılma noktasında İlâhû dinler arasında farklı bir yere sahip olan Hristiyanlıktaki Tevhûd ile alakalı temel meseleler üzerinde duruldu. Hz. İsa’nın ilahlığı hususunda temel Hristiyan inançları değerlendirildi.

ABSTRACT In this study titled “The Unity of God in ‘The Great Commentary’ of Fahreddin Râzû,” the issue of the unity of God which is the main principle of Islam, is studied in detail by the aspect of Râzû’s comments to the verses of Koran. In the study, the verses which would be related to the unity of God are determined initially. Then “The Great Commentary” of Râzû is investigated thoroughly and the comments which would be related directly or indirectly with the subject are evaluated. Other available consequences of Râzû are also investigated. As a result of this preliminary study, “the issue of the unity of God” is studied in detail in an introduction and two following chapters. In the introduction, the concepts “ehad” and “vâhid,” which are two keywords in the issue of the unity of God, are emphasized and some concepts related to the unity of God are examined. In the first chapter, the concept of unity, and the concept of polytheism, which is important to comprehend the unity, are studied. In this point, mental and versal evidences of the unity of God are presented by the aspect of Râzû. The origins and grounds of paganism, which is a reflection of polytheism, are emphasized and an attempt is made to to point out the inconsistency of paganism. In the second chapter, the main issues related with the unity of God in Christianity, which has a different position among other divine religions, are studied. The essential Christian beliefs on the divinity of Christ are evaluated.